پنجشنبه ۳ خرداد ۱۳۹۷


 

بازدید روز ۵۹۰
بازدید دیروز ۳۳۹
بازديد ماه ۱۲۲۵
كل بازديدها ۶۳۶۶۶۵
افراد آنلاين ۱۰۶

بررسی عملکرد موسسات کاریابی

 بررسی عملکرد موسسات کاریابی و مشاوره شغلی در ایجاد و توسعه کارآفرینی با استفاده از مدل گسترش عملکرد کیفیت (QFD)

نویسنده: ملیحه علی زاده

مقدمه

در گذشته انتخاب مشاغل توسط افراد بسیار متفاوت تر از شرایط کنونی بوده است. جوانان خانواده معمولا مشاغل و حرفه خود را به صورت موروثی از پدران خود دریافت می کردند و در نتیجه مشاوره شغلی چندان مفهوم و اهمیتی براي آنان نداشت. اما با پیچیده تر شدن جوامع، گسترش یافتن حرفه ها و مشاغل متعدد، تخصصی تر شدن حرفه ها و احساس نیاز به همخوانی بین توانایی فرد و نوع حرفه، نیاز مراکز صنعتی به افراد ماهر، افزایش بی رویه جمعیت جوان کشورها و افزایش دانش آموزان و دانشجویان، زمینه و احساس نیاز به وجود فرایندي با عنوان راهنمایی شغلی را فراهم ساخت.

شغل و حرفه فرد از آنجایی که بخش عمده اي از زندگی او را به خود اختصاص می دهد و به عبارتی انسان ساعات زیادي از وقت خود را در محل کار خویش و در گیر حرفه خویش می گذراند، اهمیت بسزایی دارد. چنین شرایطی اگر چنان چه با شرایط و تواناییها و علایق فرد همخوانی نداشته باشد، به عدم رضایت شغلی خواهد انجامید. به عنوان مثال فرض کنید فردي را که به شغل خود علاقمند نیست یا توانایی هاي لازم براي انجام آن را به طور مفید ندارد، خستگی او مسلما بیشتر از فردي خواهد بود که با رضایت و لذت کامل آن شغل را انجام می دهد. علاوه بر تاثیرات فردي مشاوره شغلی، تاثیرات اجتماعی آن را نیز نباید از نظر دور داشت. کارآیی فرد در حرفه اي که به او واگذار شده است بسیار تحت تاثیر توانایی و استعداد و علاقه او به آن شغل قرار دارد. عدم هماهنگی فرد با شرایط شغل کارآیی او را در مسیر اهداف شغلی مرکز، کارخانه یا موسسه پایین خواهد آورد.

موسسات و مراکز مختلف کاري مایل به بکارگیري افرادي هستند که کارآیی بالاتري داشته باشند (صمدآقایی، 1384) کارآیی و رضایت شغلی از عوامل مهمی هستند که باید در توسعه جامعه صنعتی مورد توجه دقیق قرار گیرندمطالعه و بررسی تاریخچه توسعه و تحول جوامع صنعتی نشان می دهد که نیروي انسانی ماهر و تعلیم یافته در تبدیل جوامع سنتی به جوامع صنعتی تاثیر انکار ناپذیري داشته است. هر فردي سعی دارد شغلی را انتخاب کند که علاوه بر تامین نیازهاي مادي از نظر روانی نیز او را ارضاء نماید. بدین لحاظ براي نیل به این هدف یعنی گماردن افراد در مشاغل مناسب، مطالعه فردي و بررسی خصوصیات آنها لازم و ضروري است. در غیر این صورت با سپردن مشاغل به افرادي که یا علاقه اي به انجام شغل مورد نظر ندارند و یا فاقد توانایی و استعداد لازم براي انجام آن هستند علاوه بر آن که فردي عاطل و باطل بر سر کاري گمارده می شود موجب از بین رفتن سرمایه مملکت نیز می گردد.(شفیع آبادي، 1387)

 کشور ما که در مسیر صنعتی شدن قرار گرفته و قصد دارد از نظر صنعتی خود کفا شود در راه سپردن کار به کارگر ماهر و توانا و علاقمند با همان مشکلاتی مواجه است که سایر کشورهاي صنعتی در آغاز صنعتی شدن با آن روبهرو بوده اند. براي اینکه این مشکلات مناسب تر و ساده تر حل شوند باید اولا سطح دانش عمومی افزونی یابد. بطوریکه افراد بتوانند مسائل مختلف را تجزیه و تحلیل کنند و از آنها نتیجه گیري نمایند. ثانیا به برنامه هاي راهنمایی و مشاوره شغلی و حرفه اي توجه بیشتري مبذول گردد. (شفیع آبادي، 1387)

از سوي دیگر در دنیاي امروزي کارآفرینی به عنوان موتور رشد و توسعه سازمان ها و جوامع شناخته می شودعلاوه بر آن، در کشورهاي در حال توسعه نیز سازمان هایی براي ترویج کارآفرینی ایجاد شده است(وفائی و شافعی ، 1389)

کارآفرینی در قالب دو کارکرد فردي و سازمانی قابل توجه و تحلیل است. دراین رویکرد راه ورود نیروهاي تازه و فکر تازه به بازار و سازمان براي بازآفرینی قابلیتهاي سازمانی هموار می شود. به تازگی کارآفرینی سازمانی به دلیل نقشی که در تقویت موقعیت رقابتی سازمان ها ایفا می کند، توجه مدیران و صاحب نظران بسیاري را در عرصه مدیریت معطوف ساخته و سازمان هاي موفق بسیاري نیز آن را به عنوان ابزار مؤثري براي رقابت به کار گرفته اند. در این میان سازمان هاي غیر دولتی و شرکتهاي خصوصی پا به پاي دولت در بخش هاي مختلف اقتصادي ظهور و توسعه پیدا کرده اند، که دلیل ایجاد این سازمان ها را می توان در کاهش کارامدي دولت در بعضی از امور ، لزوم توسعه اقتصاد در تمام بخش هاي غیر دولتی و جلوگیري از بزرگ شدن بدنه دولت دانست.

این بخش نیز همانند دولت به دنبال افزایش روحیه کارآفرینی در سازمان هاي خصوصی بوده و توسعه خود را در گرو توسعه کارآفرینی می داند (وفائی، 1389) بنابراین تحقیق حاضر با بررسی موسسات و مراکز کاریابی غیر دولتی، عوامل مرتبط با توسعه کارآفرینی اقتصادي را مورد تجزیه و تحلیل قرار می دهد، چون عقیده بر این است که سازمان ها و شرکت ها و موسسات می توانند رشد و شکوفایی اقتصادي جامعه را فراهم کنند.

تشریح و بیان مسئله

ورود به دنیاي کسب و کار در عصر حاضر که جهان وارد دوره اي از فرصتها و چالش هاي بزرگ شده است، نیاز به دانش، مهارت و ویژگیهاي خاص دارد. در هزاره جدید عوامل مؤثر بر موفقیت و خوشبختی افراد، سازمان ها و ملت ها به سرعت در حال تغییر است و در چنین دوره اي موفقیت، به برخورداري از آخرین دانش و توانایی بکار گیري آن به شیوه اي نو آورانه و موثر بستگی دارد. دیگر شرایط پایدار براي دنیاي کسب و کار وجود نخواهد داشت، لذا لازم است افراد را در طول زمان براي انتخاب زندگی شغلی و مقابله با بحران ها و چالش ها آماده نمود. یکی از شیوه هاي انتخاب شغلی ، مشاوره شغلی می باشد (اردبیلی، 1387)

انتخاب شغل فرایندي مبهم و پیچیده است و به نظر می رسد بیشتر افراد جامعه و مخصوصا فارغ التحصیلان و آنهایی که می خواهند به تازگی وارد بازار کار شوند براي انتخاب شغلی مناسب با مشکلاتی مواجه هستند. اکثر این افراد یا به شغلی مشغول می شوند که در آن هیچ مهارتی ندارند و در نهایت مجبور به ترك آن هستند و یا اینکه با وجود داشتن مهارات لازم، آن شغل را متناسب با روحیات و علایق خود نمی دانند. امروزه مسئله اصلی در جامعه ما این موضوع است که بیشتر افراد آنجا که باید مشغول به کار باشند نیستند و این علاوه بر صدمه به اقتصاد و پیشرفت مملکت بر زندگی شخصی و اجتماعی فرد نیز تاثیر نامطلوب می گذارد و فرد نه تنها از شغلش بلکه از زندگی اش احساس نارضایتی می نماید.

انتخاب شغل در نزد افراد و جوامع مختلف با مشکلات گوناگونی مواجه است. گاهی فرد توانایی و رغبت لازم براي احراز شغلی را ندارد و زمانی جامعه امکانات کافی براي احراز برخی مشاغل را در دسترس افراد قرار نمی دهد (شفیع آبادي، 1387)

هدف مشاوره شغلی رشد توانائی کشف فرصت هاي شغلی توسط افراد و دست یابی فرد به شغلی است که براي او رضایت، موفقیت، سازگاري، انگیزش و پیشرفت را در بر داشته باشد. مشاوره شغلی دست یابی به بلوغ حرفه اي است و بلوغ حرفه اي نیز یعنی داشتن آگاهی نسبت به مشاغل، شناخت خود، خود پنداري روشن شغلی، توانایی تصمیم گیري در مورد شغل آینده، مسئولیت پذیري، خود اتکایی در کشف فرصت هاي شغلی و خلاقیت در فرآیند جستجوي شغل .از سوي دیگر بر اساس نظر دانشمندان علوم انسانی، کارآفرینی درجه نهایی موفقیت شغلی یک فرد است. کارآفرینی نه تنها یک نوع زندگی شغلی است بلکه بسیاري معتقدند یک سبک زندگی یا یک سبک تفکر و یا یک فرهنگ است. زندگی کارآفرینانه زندگی اي است توام با هیجان، ریسک، تنوع، تغییر، شکست، پیروزي، شوق، تلاش، خلاقیت و فرصت گرایی. زندگی اي که در آن از سکون و رخوت و ناامیدي خبري نیست. مشاوره شغلی عبارت است از راهنمایی براي تعیین یک حرفه که با استعدادها و امکانات و خصوصیات روانی و جسمی فرد سازگار و هماهنگ باشد. به عبارتی در این شاخه راهنمایی و مشاوره دو دسته اطلاعات مورد بررسی قرار م یگیرند، یک دسته اطلاعات مربوط به مشاغل و دسته دیگر اطلاعات مربوط به ویژگیها و استعدادهاي فرد و در جریان مشاوره تلاش م یشود تا هماهنگی و تناسب بین این دو دسته اطلاعات مشخص شود و تعیین گردد تا چه اندازه اي شرایط مربوط به یک حرفه با تواناییها و ویژگیهاي فرد سازگاري دارد (شفیع آبادي، 1381)

زندگی شغلی کارآفرینانه را افرادي انتخاب می کنند که دوست دارند از دیگران موفقتر باشند. آنها می خواهند این موفقیت را از طریق تلاش بیشتر، خلاقیت بیشتر و خلق و کشف و بهره برداري بیشتر از فرصتها به دست آورند. روحیه آنها طوري است که نه از مرئوس بودن خوششان می آید و نه از ریاست کردن بر دیگران. آنها سخت به دنبال تحقق بخشیدن آرمان و چشم انداز خود هستند و در این راه پول فقط معیاري کوچک جهت نشان دادن میزان موفقیتشان است نه هدف غائی فعالیتهایشان. شکست در نزد کارآفرین واقعه اي است که هنوز فواید آن تبدیل به سود نشده است. دقت کنید او اگر هیچ پولی از کارش به دست نیاورد و یا حتی متحمل ضرر نیز شود تا زمانی که از کارش لذت می برد خود را موفق حس می کند (وفائی، 1389)

از طرفی کارآفرین همواره در جستجوي ایده ها و فرصتهاي جدید است اما مشکل بزرگی که در سر راه افراد براي کارآفرینی وجود دارد نداشتن مهارتهاي کافی در این راه است. اینجاست که نقش مشاوره شغلی در بهبود توانایی هاي افراد براي گام نهادن به سوي کارآفرینی مشخص تر میگردد. آنچه در مشاوره شغلی براي رسیدن به اهداف آن صورت می گیرد متنوع و گسترده است. این خدمات و فعالیت ها از دوران کودکی تا زمان پیري و بازنشستگی ادامه دارد. هدف مشاوره شغلی در دوران کودکی، نوجوانی و آغاز جوانی کمک به فرد در جهت رشد شغلی است تا بتواند جنبه هاي روانی و اجتماعی لازم جهت اقدام براي جستجوي کار و شغل و نهایتاً سازگار شدن با آن را کسب نماید. مشاوره شغلی فرایند کمک به رشد خلاقیت فرد در راستاي شناسایی فرصت هاي شغلی است تا بتواند بر اساس شناختی که از خود دارد براي دست یابی به شغل مناسب اقدام کند، اساس هر نوع اقدام اعم از انتخاب شغل و یا نوع زندگی شغلی در مراحل بعدي زندگی بستگی به رشد فرد در این مراحل دارد.

چنانچه شخص با توجه به شرایط محیط زندگی مثل آموزش، خانواده، فرهنگ اجتماعی و اقدامات مشاوره رشد لازم را کسب کرده باشد زمینه براي انتخاب زندگی شغلی در او ایجاد خواهدشد. فرایند مشاوره شغلی در دوران جوانی و میانسالی کمک به فرد در جهت غنی سازي شغلی و نوآوري در کار شغل می باشد. براي آنکه شخص بتواند به رشد لازم در زمینه کسب و کار و اشتغال دست یابد مشاوران اقداماتی را انجام می دهند، یک برنامه بسیار مهم مشاوران شغلی براي دانش آموزان، دانشجویان و افراد جویاي کار طرح ریزي شغلی است(صمدآقایی، 1384)

با عنایت به مطالب ارائه شده، مساله اصلی تحقیق این است که عملکردمشاوران شغلی و موسسات کاریابی در ایجاد کارآفرینی چگونه است و آیا این وظایف را بخوبی انجام می دهند.

ضرورت انجام تحقیق

امروزه برخورداري از شغل مناسب جزو یکی از اجزاي اصلی تشکیل دهنده حقوق شهروندان به شمار میرود بطوریکه اشتغالزایی متناسب با نیازهاي جامعه و ریشه کن کردن بیکاري یا همان اشتغال کامل، از جمله وظایف بنیادین دولت هاست. از طرفی اشتغال در ارتباط مستقیم با توسعه سیاسی، اقتصادي، اجتماعی و فرهنگی جامعه بوده و به سرعت روند توسعه جامعه و موفقیت یا عدم موفقیت برنامههاي توسعه بستگی داردهمچنین اشتغال تابعی است از ارزشهاي حاکم بر یک جامعه و می بایست مستقیماً در ارتباط با نیازهاي زیستی، آموزشی، بهداشتی، رفاهی، روحی و معنوي جامعه باشد. به بیان دیگر اشتغال خروجی فرایند کارآفرینی است. از سوي دیگر ، واقعیتهایی مانند ارزشهاي حاکم بر یک جامعه، عوامل جغرافیایی، منابع طبیعی، زبان، شاخصهاي جمعیتی همچون سن، تحصیلات، بسترهاي صنعتی، سطح فناوري، مزیتهاي رقابتی و بسیاري عوامل تعیین کننده دیگر از محدودیتهاي دولت در برنامه ریزي کلان اشتغال و توسعه کارآفرینی به شمار می روند زندگی کارآفرینانه زندگی اي است توام با هیجان، ریسک، تنوع، تغییر، شکست، پیروزي، شوق، تلاش، خلاقیت و فرصت گرایی. زندگی اي که در آن از سکون و رخوت و ناامیدي خبري نیست. زندگی شغلی کارآفرینانه را افرادي انتخاب می کنند که دوست دارند از دیگران موفقتر باشند. آنها می خواهند این موفقیت را از طریق تلاش بیشتر، خلاقیت بیشتر و خلق و کشف و بهره برداري بیشتر از فرصتها به دست آورند. روحیه آنها طوري است که نه از مرئوس بودن خوششان می آید و نه از ریاست کردن بر دیگران. آنها سخت به دنبال تحقق بخشیدن آرمان و چشم انداز خود هستند و در این راه پول فقط معیاري کوچک جهت نشان دادن میزان موفقیتشان است نه هدف غائی فعالیتهایشان. شکست در نزد کارآفرین واقعه اي است که هنوز فواید آن تبدیل به سود نشده است.

دقت کنید او اگر هیچ پولی از کارش به دست نیاورد و یا حتی متحمل ضرر نیز شود تا زمانی که از کارش لذت می برد خود را موفق حس می کند. کارآفرین همواره در جستجوي ایده ها و فرصتهاي جدید است اما مشکل بزرگی که در سر راه افراد براي کارآفرینی وجود دارد نداشتن مهارتهاي کافی در این راه است. اینجاست که نقش مشاوره شغلی در بهبود توانایی هاي افراد براي گام نهادن به سوي کارآفرینی مشخص تر می گردد. آنچه در مشاوره شغلی براي رسیدن به اهداف آن صورت می گیرد متنوع و گسترده است. این خدمات و فعالیت ها از دوران کودکی تا زمان پیري و بازنشستگی ادامه دارد. هدف مشاوره شغلی در دوران کودکی، نوجوانی و آغاز جوانی کمک به فرد در جهت رشد شغلی است تا بتواند جنبه هاي روانی و اجتماعی لازم جهت اقدام براي جستجوي کار و شغل و نهایتاً سازگار شدن با آن را کسب نماید. مشاوره شغلی فرایند کمک به رشد خلاقیت فرد در راستاي شناسایی فرصت هاي شغلی است تا بتواند بر اساس شناختی که از خود دارد براي دست یابی به شغل مناسب اقدام کند، اساس هر نوع اقدام اعم از انتخاب شغل و یا نوع زندگی شغلی در مراحل بعدي زندگی بستگی به رشد فرد در این مراحل دارد. چنانچه شخص با توجه به شرایط محیط زندگی مثل آموزش، خانواده، فرهنگ اجتماعی و اقدامات مشاوره رشد لازم را کسب کرده باشد زمینه براي انتخاب زندگی شغلی در او ایجاد خواهدشد. فرایند مشاوره شغلی در دوران جوانی و میانسالی کمک به فرد در جهت غنی سازي شغلی و نوآوري در کار شغل می باشد. براي آنکه شخص بتواند به رشد لازم در زمینه کسب و کار و اشتغال دست یابد مشاوران اقداماتی را انجام می دهند، یک برنامه بسیار مهم مشاوران شغلی براي دانش آموزان، دانشجویان و افراد جویاي کار طرح ریزي شغلی است. در فرآیند طرح ریزي شغلی به شخص کمک می شود در ابعاد ذیل رشد لازم را کسب کند (صمدآقایی، 1384) :

1- رشد اطلاعات و آگاهی فرد در زمینه دنیاي مشاغل، فرصت هاي شغلی، چگونگی کشف فرصت هاي شغلی؛

2- شناخت جنبه هاي شخصیتی خود در رابطه با اشتغال، شناسایی مهارتهاي عقلانی و هوش ، کشف استعدادها، شناسایی ارزشهاي فردي و سازمان دهی آن؛

3- تدوین یک طرح قدم به قدم براي رسیدن به اهداف فوق

در مشاوره شغلی فرد با گستره وسیعی از مشاغل آشنا می گردد، فرهنگ لغات مشاغل در او رشد می کند، نحوه شکل گیري و رشد مشاغل در جامعه در ذهن او شکوفا می گردد، نقش شغل در زندگی فردي و اجتماعی براي او روشن می گردد، رابطه نیازها و ارزشها و خواسته هاي مردم با مشاغل را کشف می کند، فرد با دنیاي کار ارتباط پیدا می کند ، انگیزه پیشرفت، هدفمندي، اقدام براي برنامه ریزي را کسب می نماید. مشاوره شغلی، راهنمائی گام به گام فرد به سوي انتخاب زندگی شغلی و سازگار شدن با آن و کسب موفقیتهاي شغلی و کاري در تمامی دوران زندگی است. از اینرو این مطالعه بر آن است تا به تحلیل نقش مشاوره هاي شغلی در کارآفرینی مراجعه کنندگان و استفاده کنندگان از چنین دوره هایی بپردازد و میزان اثربخشی این دوره ها را در راستاي بهبود دهد(صابر، 1381 QFD افزایش کارآفرینی، با استفاده از مدل)

عوامل و موارد متعدد مشاوره شغلی را در جامعه لازم و ضروري می نماید که برخی از آنها عبارتند از :

1-تغییر جامعه سنتی به صنعتی: در راه تبدیل جامعه سنتی به صنعتی به وجود متخصصانی که بتوانند کارهاي صنعتی را بدرستی انجام دهند نیاز مبرمی احساس می شود. با استفاده از مشاوره شغلی و حرفه اي به شناسایی امکانات جامعه و نیز خصوصیات افراد اقدام می گردد و سپس افراد به سوي یادگیري تخصصهایی ترغیب و تشویق می گردند که نیازهاي جامعه را تامین و نیز با خصوصیات آنها سازگار باشد.

2- هر فردي باید سرانجام با توجه به رغبتها و استعدادهاي خود و نیاز جامعه شغل مناسبی را برگزیند. در جامعه صنعتی بر خلاف جامعه سنتی هیچگاه مشاغل افراد از قبل تعیین شده نیستند. بلکه رغبتها، توانائی ها، استعدادها و نیازهاي شغلی جامعه تعیین کننده شغل آینده فرد می باشند. شناسایی کامل خصوصیات فردي و بررسی نیازهاي شغلی جامعه که اساس و بنیاد انتخاب هستند از طریق راهنمایی شغلی و حرفه اي قابل طرح و بررسی می باشد.

در عمل فعالیت مشاور شغلی و حرفه اي با انتخاب شغل مراجع پایان نمی پذیرد بلکه مشاور به پی گیري فعالیتهاي مراجه می پردازد. حتی از انتخاب شغل و انجام آن نحوه عکس العملهاي مراجع را درباره شغل تعیین شده مورد بررسی قرار می دهد. چنانچه به عللی نارضایتی شغلی موجود باشد مراجع به سوي انتخاب مشاغل دیگر راهنمایی خواهد شد. لذا براي آنکه افراد در کارشان رضایت داشته باشند که مستقیما در کارآیی اثر دارد، اجراي برنامه هاي راهنمایی شغلی و حرفه اي و پی گیري آن لازم و ضروري است (شفیع آبادي، 1387)

با توجه به اهمیت روزافزون این پدیده و نقش فزاینده آن در اقتصاد جهانی شناسایی عوامل تاثیرگذار بر موفقیت آنها مخصوصا از طریق مراکز مشاوره شغلی، می تواند تاثیرات تحولی فراوانی برجاي گذارد.

 

کلیه حقوق مادی و معنوی این وب سایت برای شرکت کاردار محفوظ می باشد
طراحی سایت